SİVİL TOPLUM VE FİNANS
-22 Mayıs Finansal Okur Yazarlık Gününe Özel Blog Yazısı-
Melikşah AKTÜRK
“17 Mayıs 2025 tarihli 32903 sayılı resmi gazete altında yer alan 2025/9 numaralı genelge dahilinde her yıl 22 Mayıs'ta Ulusal Finansal Okur Yazarlık Günü olarak kutlanılmasına karar verilmiştir.”
Finansal okur yazarlık çok zor olmasa gerek! Çünkü terimlerimiz genellikle 3 harflidir (örn; CDS, MBA, PMI, FX, ETF…) lakin bu, tabiri caizse, 3 harflilerin ne işe yaradıklarını bilmek noktasında asıl finansal okur yazarlık başlar. Belki de bunlar basit şeylerdir. Bunun için “The Big Short (2015)” filmindeki; “Wall Street’deki kişiler yaptıkları basit işleri gizemli ve zor göstermek için üç harfli kelimeler seçiyordur.” alıntısını kullanmak yerinde olacaktır. Her ne kadar eğlenceli bir girizgâh yapsak da finansal okur yazarlık özellikle de günümüz için elzemdir. Finansal okur yazarlık nominal rakamların ötesinde elinizdeki varlıkları gerçek anlamda korumayı/değerlendirmeyi bilmektir. Küçük bir örnekle açıklamak gerekirse gelirinizden tasarruf ettiğiniz kısmı ile kuyumcuya giderek altın almak finansal bir aktivitenin ta kendisidir. Durum böyleyken bir an önce finansal okur yazarlığımızı arttırmak ve Ege Finans Derneği gibi oluşumlara üye olmak gerekir. Lakin üye olmadan önce bu blog yazısını bitirmenizi tavsiye ediyorum.
Böylesine bir özel günün ilanı uzun zamanlardır beklediğimiz bir hadiseydi. Çünkü artık finans, ilgili televizyon kanallarının altında şeritler halinde geçen birkaç harflerden, sayılardan ve yeşil/kırmızı oklardan ibaret olmamalı. Bu noktada finansal okur yazarlık tabana yayılmalıdır. Bunu sağlamak için en kıymetli oluşumlardan birisi de sivil toplum kuruluşlarıdır. 2012 yılında resmi faaliyetine başlayan derneğimiz kurulduğu ilk günden itibaren finansal okur yazarlığı arttırmayı gaye edinmiş bir oluşumdur. Peki Türkiye’de bu oluşumların güncel durumu nedir? Hep birlikte göz atalım.
Öncelikle verilerimizi, Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nden çektiğimizi belirtmek isterim. Türkiye’de güncel olarak aktif faaliyet içerisinde 101.188 adet dernek vb. STK oluşumu bulunmaktadır. Bu 101 bin küsur derneğin içerisinde de 8.356.138 üye bulunmaktadır. Bu rakam çok çarpıcı bir değer olmakla birlikte güncel nüfusumuzun (85,33 milyon) yalnızca %10,21’ini oluşturuyor. Bu yüzdelik oran ne kadar artarsa toplumda bilinçli vatandaşların sayısının da bir o kadar arttığı yorumunu kabaca yapabiliriz. Çünkü bu dernekleri etkinliği farklı bir çalışmanın konusudur. STK’lar eğitim, sağlık, finans, trafik gibi genel tematik içerikler veya dolmuşçular, taksiciler, avcılar gibi kesimler olarak da hizmet verip toplumda bir bilinç kazandırma gayesi güdebilirler (bkz: 2 Nolu Dolmuş Taksi Hattı Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği).
Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye’de ilk finans derneği 1987’de “İSLAM KALKINMA BANKASI ÜYESİ ÜLKELERDE ULUSAL KALKINMA FİNANS KURULUŞLARI BİRLİĞİ” ismiyle kurulmuştur. Sonrasında 11 yıl boyunca böyle bir girişim bulunmamış ve akabinde Ankara’da kurulan “Finans Derneği” Türkiye’nin 2. Finansal derneği olarak sahneye çıkmıştır. Buna bir sebep bağlayamasak da finansal derneklerin kurulma hızı 2012 yılı itibariyle bir devinim kazanmıştır. 2025 yılının yarısına yaklaşmaktayız güncel olarak Türkiye’deki finans STK sayısı 30’a ulaşmıştır. Derneklerin detaylı isimlerine yazının sonundaki eklerden ulaşabilirsiniz.
