ENFLASYON RAPORLAMA-101
TCMB’nin yayınlamış ve sunmuş olduğu güncel enflasyon raporu durum tespiti, enflasyon tahminleri, para politikası kararlarını içermektedir. Lakin güncel enflasyon raporları artık yatırımcılara, reel sektöre vb. ışık tutan bölümler içermelidir. Öncelikle kısaca sorunlar nelerdir:
· Varsayımlar çok fazla
· Olumlu senaryolar mübala ile sunulmuş
· Geçmiş öngörülerin ne kadar tuttuğuna dair istatistiki dayanakları içeren veriler yok.
· TL’nin reel değerlendirmesi, faiz etkinliği hakkındaki varsayımlar çok iyimser.
1. ENFLASYON HEDEFLERİ
a. Raporda 2025, 2026 ve 2027 için öngörüler sırasıyla %24, %12 ve %8’dir. Hedefimiz % ise psikolojik bir değer olarak gerçekleştirilmesi pek mümkün görünmüyor. Hedef oran MB’nin kurumsal itibarı ile çelişmemelidir.
2. KUR GEÇİŞKENLİĞİ
a. “Exchange rate pass-through” etkisi çok dikkate alınmıyor. Bunun nedeni “sepet kuru artışı etkisinin emtiya fiyatlarındaki düşüşle telafi edileceği argümanıdır.
b. Değerlendirmeler hep brüt rezervler üzerinden yapılıyor bu da net döviz pozisyonunun önüne geçiyor. SWAP harici net rezervler vurgulanmıyor. Bu da merkez bankası raporu için opak (şeffaflıktan uzak) bir durumu ortaya koymaktadır.
3. DEZENFLASYON SÜRECİ
a. Talep tarafında kredi büyümesi ve kart harcamalarını içeren dezenflasyon sürecinde bu durum gayet normaldir. Enflasyonist bir ülkedeki kart harcamaları limitleri zorlayacak şekilde artar.
b. Kamunun fiyat belirleyici olduğu; enerji, ulaşım, eğitim gibi sektörlerde fiyat ayarlamalarının sistematik ilişkisi göz ardı ediliyor. Bu durum göz ardı edilmemelidir.
4. VERİ KULLANIMI
a. Veri kullanımında seçici bir yaklaşım var. Bazı verilerde özellikle olumsuz seyreden göstergelerde yüzeysel bir geçiş söz konusu. Bu verilere sanayi üretim eğilimi, ithalar artışı, atıl işgücü oranı gibi verileri örnek verebiliriz.
5. EŞGÜDÜMLÜ POLİTİKALAR
a. Para ve Maliye Politikalarının eşgüdümünden yıllarca söz edilir. Ama bu eşgüdümlü politikalar hangi somut koordinasyonda gerçekleşecektir bunun hakkında hiçbir bilgimiz yok.
6. HAZİNE VE MALİYE
a. Hazinenin ve maliyenin birleşmiş bir örneği dünyada eşi benzeri olmayan bir durumdur. Bu hususta hazinenin açık finansmanı, faiz dışı harcamalar, vergi politikaları gibi başlıklarda sıkılaştırıcı politikalar söz konusu değil
7. GIDA ENFLASYONU
a. Gıda enflasyonu daha fazla irdelenmelidir. Artan nüfus yanısıra artan arz zincir dinamiklerine de bakılması gerekiyor. Arz şokları (mevsim nedeniyle üretimin verimli geçmemesi gibi negatif dışsallıklar) etkileri de yüzeysel geçilmiş.
8. GELİR DAĞILIMI VE ENFLASYON
a. Raporda En fazla şekilde yer alması gereken bir noktadır. Bu sorun çözümden ziyade bir sorun olarak çok iyi bir şekilde tanımlanmalıdır. Farklı gelir grupları üzerindeki farklı enflasyon değerlerinden bahsedilmelidir. Örneğin gıda hangi kesim için daha kritik gibi.
9. REEL ÜCRET- VERİMLİLİK İLİŞKİSİ
a. Reel ücretlerimizin artması verimliliğimizin de artmasını gerektirir. Bunun ilişkisine değinilmesi gerekiyor. Buna ilişkin bir çalışma yok. Reel ücretin artışının sürdürülebilirliği ile verimlilik arasındaki açıklığın yapısal bir risk olarak değerlendirilmeye tabii tutulması gerekiyor.
10. TURİZM
a. Turistlerin ülkedeki transaksiyonları ülkeye döviz getirecektir. Finansal anlamda bir dolarizasyon yaşanıyor ve bu alanda beklenti yönelimi yapılıyor.
11. ABD TARİFE KARARLARI
a. ABD’nin tarife kararlarının Türkiye’ye olan dolaylı etkilerinin daha fazla analitik verilerle detaylı olarak sunulması gerekir. Bu durumda Türkiye’nin yaşayabilmesi olağan senaryolar oluşturulmalıdır ve raporda bunlara yer verilmelidir.
12. ENERJİ
a. Geçici bir enerji fiyatları düşüşü yaşadık. Bunun kalıcılığıyla ilgili çalışmalar yapılmalı. Enerji elektrikli araba veya enerjiye bağımlı sektörlerin geleceğine ışık tutan bölümlerde bulunmalı.
SONUÇ OLARAK ENFLASYON RAPORARININ GELECEĞE IŞIK TUTAN VE GERÇEKÇİ DEĞERLENDİRMELERLE YENİDEN FORMATLANMASI GEREKİYOR.